• Historia Mickiewicza


      Podobnie jak dziś, tak też przed wojną istniało w szkole wiele organizacji społecznych i kół. zainteresowań. W roku szkolnym 1938/39 najaktywniej działało koło PCK oraz męska i żeńska drużyna harcerska: Nad "poziomem moralnym, naukowym", a nawet towarzyskim czuwał Samorząd Szkolny. 

      Młodzież zdobywała nowe sprawności, umiejętności i wiedzę m. in. na zajęciach szkolnych kół: Ligi Obrony Przeciwlotniczej i Przeciwgazowej, przy której istniała sekcja modelarstwa lotniczego, Ligi Morskiej Kraju prowadzącej kursy pływania i żeglarstwa na obozach w Kórniku pod Poznaniem, Gimnazjalnego Koła Sportowego w sekcjach gier sportowych, piłki nożnej, lekkiej atletyki, strzeleckiej, tenisa, a także na zajęciach popularnej orkiestry, występującej w czasie uroczystości państwowych w szkole i poza nią, na zajęciach chóru, sekcji dramatycznej, która wystawiła m. in. "Antygonę" Sofoklesa, kółka krajoznawczego i przyrodniczego, kursie tańców towarzyskich i gospodarstwa domowego. Młodzież wyjeżdżała na przedstawienia teatralne do Katowic, na obozy letnie, zimowiska, wycieczki, urządzała towarzyskie wieczorki literackie i taneczne, członkowie Spółdzielni Uczniowskiej prowadzili sklepik, oszczędzano w SKO.

      Już w okresie przedwojennym gimnazjum mogło się pochwalić dobrze wyposażonymi pracowniami: fizyko-chemiczną, biologiczną, zajęć praktycznych oraz pięknym, zadbanym ogrodem z mnóstwem ciekawych roślin i dwoma basenami - akwariami. Niestety uległy one częściowemu zniszczeniu w czasie budowy nowego gmachu szkolnego.

      Warto odnotować również i to, że nauczyciele rudzkiego gimnazjum potrafili rozbudzić w uczniach chęć dalszego zdobywania wiedzy. Jak wynika z niezbyt dokładnych źródeł do 1939 r. 9 absolwentów szkoły ukończyło studia medyczne, 15 - prawnicze, 4 -filozoficzne, 6 - politechniczne,4 - dziennikarskie, 5 - wojskowe, 15 - uzyskało tytuł magistra innych specjalności; w sumie do czerwca 1939 r. 203 uczniów uzyskało świadectwa dojrzałości, a ponad 50 proc. spośród nich jeszcze przed wojną ukończyło studia.
      Absolwentów byłoby znacznie więcej, ale niestety sporo uczniów musiało rezygnować z nauki z powodu niemożności uiszczania przez ich rodziców tzw. opłat szkolnych. Były one niemałe, skoro stanowiły blisko 40 procent wpływów budżetowych szkoły.

      W 1939 r. ukończono budowę nowego gmachu szkolnego. Niestety, dzieje prężnie rozwijającej się placówki oświatowej przerwała II wojna światowa.
      Podczas okupacji w nowym budynku szkolnym kwaterowali żołnierze niemieccy, a w starym funkcjonowała szkoła zawodowa dla dziewcząt. Budynki nie zostały, co prawda zniszczone, ale zginęły drogie urządzenia, stanowiące wyposażenie pracowni oraz książki z biblioteki. Niektóre książki uratowali i przechowywali gimnazjaliści oraz pan Alojzy Bieniasz, woźny szkoły, który przez trudne lata okupacji, narażając swoje życie przechowywał: od 1939 r. sztandar gimnazjum, a od 1940 r. również sztandar Żeńskiej Drużyny Harcerskiej, przekazany mu przez absolwentkę szkoły Ernę Danielównę, która wspomina o tym na dalszych kartach niniejszego opracowania.

      Losy wojenne wielu nauczycieli i absolwentów związały się z walką o wolność Polski. Niektórzy zakończyli ją na wysokich stanowiskach dowódczych w szeregach Ludowego Wojska Polskiego. Uczniowie utworzyli tajną gimnazjalną drużynę harcerską.
      Niestety, nie wszyscy przeżyli wojnę:
      - prof. Stanisław Moll ur. w 1900 r. w Czarnym Lesie, z rudzkim gimnazjum związał się jako nauczyciel 
      w 1925 r., w latach 1930-39 był dyrektorem szkoły. W wojnie obronnej 1939 r. uczestniczył w stopniu porucznika Wojska Polskiego. Poległ na froncie w okolicach Pszczyny.
      - Paweł Urbasik ur. w 1910 r. w Rudzie, ukończył szkołę w 1931 r. Był pracownikiem państwowym. 
      W wojnie obronnej 1939 r. uczestniczył jako oficer Wojska Polskiego. Po kampanii wrześniowej znalazł się w ZSRR i tam zaginął.
      - Engelbert Dachnowski ur. w 1913 r. w Rudzie, ukończył szkołę w 1932 r. Poległ na froncie w czasie wojny obronnej 1939 r. jako oficer Wojska Polskiego.
      - Alfred Stokowy, ur. w 1914 r. w Wysokiej na Opolszczyźnie, ukończył szkołę w 1933 r. Był zawodowym oficerem Wojska Polskiego. Poległ na froncie w czasie wojny obronnej 1939 r. Pośmiertnie odznaczony Srebrnym Krzyżem Orderu Virtuti Militari.
      - Wiktor Pasternak, ur. w 1912 r. w Rudzie, ukończył szkołę w 1934 r. Był pracownikiem państwowym. 
      W wojnie obronnej 1939 r. uczestniczył jako oficer Wojska Polskiego. Poległ na froncie pod Tomaszowem Lubelskim. Pośmiertnie odznaczony Srebrnym Krzyżem Orderu Virtuti Militari.
      - Erwin Niewiadomski, ur. w 1913 r. w Krakowie, ukończył szkołę nr 1935 r. Był działaczem harcerskim. Poległ w czasie wojny obronnej 1939 r. jako oficer Wojska Polskiego.
      - Leon Rydrych, ur. w 1917 r. w Rudzie, ukończył szkołę w 1937 r. Był klerykiem. Po zamknięciu Śląskiego Seminarium Duchownego pracował jako pomocnik ślusarski. Jeden z inicjatorów ruchu oporu na Śląsku, kierownik kancelarii Śląskiego Okręgu Związku Walki Zbrojnej. Po aresztowaniu v 1941 r. został skazany przez władze okupacyjne na śmierć; zgilotynowano go w katowickim więzieniu w grudniu 1942 r
      - Ernest Tkocz, ur. w 1915 r. w Gliwicach - Wójtowej Wsi, ukończył szkołę w 1937 r. Był działaczem harcerskim i studentem Wyższej Szkoły Handlowej w Krakowie. Zaginął w czasie wojny obronnej 1939 roku, w której uczestniczył jako podoficer Wojska Polskiego.
      - Joachim Gurtler, ur. w 1918 r. w Rudzie, ukończył szkołę w 1938 r. był klerykiem. Po zamknięciu Śląskiego Seminarium Duchownego pracował jako robotnik montażowy. Należał do kręgu starszoharcerskiego, jeden z inicjatorów ruchu oporu na Śląsku, kierownik Związku Walki Zbrojnej w Rudzie. Po aresztowaniu w 1941 r. został skazany przez władze okupacyjne na śmierć; zgilotynowano go w katowickim więzieniu w grudniu 1942 r.
      - Rudolf Maśnica, ur. w 1920 r. w Pawłowie k. Zabrza, ukończył szkołę v 1939 r., przyjęty na Politechnikę Lwowską. Jako harcerz i uczestnik ruchu oporu więziony był m. in. w Krakowie na Montelupich i w Mysłowicach. Rozstrzelano go w Rybniku w sierpniu 1942 r.
      - Władysław Wiechuła, ur. w 1915 r. w Pawłowie k. Zabrza, ukończył szkołę w 1939 r. Był wybitnym działaczem harcerskim, komendantem Szarych Szeregów na powiat katowicki. Aresztowano go w grudniu w 1940 r. razem z Józefem Pukowcem. Zmarł w więzieniu w Raciborzu w 1944 r
      - Franciszek Poloczek, ur. w 1923 r. w Rudzie. W 1939 r. ukończył III klasę. Brał udział jako ochotnik w wojnie obronnej 1939 r. Następnie organizował ZHP; członek tajnej komendy hufca w Rudzie. Zginął w 1942 r. w nieznanych okolicznościach. Pośmiertnie odznaczony Śląskim Krzyżem Powstańczym.
      - Alojzy Suchanek, ur. w 1923 r. w Rudzie, w 1939 r. ukończył II klasę, Działacz harcerski - zginął w Oświęcimiu w 1942 r.

       

      Tyle nazwisk i faktów znamy do dziś. Być może jest ich więcej. Mamy nadzieję, że Czytelnicy pomogą nam uzupełnić ten wykaz po to by ocalić od zapomnienia nazwiska tych uczniów i nauczycieli szkoły, o których pamiętać powinniśmy zawsze.

       

      27 stycznia 1945 roku Ruda Śląska została wyzwolona przez Armię Czerwoną. Mimo toczącej się jeszcze wojny zaczęło powracać normalne życie, także do szkół. Pierwszym powojennym dyrektorem rudzkiego gimnazjum został prof. Tadeusz Ślosarczyk, dawny nauczyciel szkoły. Zajął się energicznie uruchomieniem zajęć dydaktycznych. Rozpoczęły się one od koniec lutego, na razie w starym budynku przy ulicy Mickiewicza. Nowy gmach, którego budowa została zakończona jeszcze w 1939 roku, wymagał zagospodarowania, co nastąpiło z czasem, przy pomocy władz oświatowych, kopalni "Walenty-Wawel" 
      i rodziców uczniów.

       

      1 września 1945 r. do gimnazjum wróciło w miarę normalne życie. Rok szkolny rozpoczął się nie tylko dla młodzieży, ale i dla dorosłych, którym wojna przeszkodziła zdobyć, czy uzupełnić wykształcenie. Zdawali oni maturę w 1946 roku. Następny egzamin dojrzałości odbył się dopiero w` 1949 roku, gdy klasę maturalną ukończyła młodzież, która przystąpiła do nauki we wrześniu 1945 roku.

       

      W styczniu 1950 r. Ministerstwo Oświaty przejęło szkołę od Zarządu Miasta i utworzyło szkołę stopnia licealnego oraz podstawowego. W 1957 r. powstało przy niej LICEUM dla PRACUJĄCYCH.
      Rok 1959 przyniósł decyzję administracyjną o włączeniu Rudy do nowo powstającej, dużej aglomeracji miejskiej. W aktualnych do dziś granicach administracyjnych nowego miasta Ruda Śląska znalazły się trzy licea ogólnokształcące. Prawdopodobnie właśnie wtedy postanowiono każdemu z nich nadać imię. Ponieważ dawne gimnazjum im. Stanisława Staszica znajdowało się przy ul. Adama Mickiewicza i z tą ulicą zawsze kojarzyli je mieszkańcy miasta - nadano szkole imię narodowego wieszcza, rezygnując z nie używanego od 14 lat imienia reformatora.

       

      W siedem lat później odbyła się jedna z najpiękniejszych uroczystości w powojennych dziejach szkoły. Historyczny sztandar gimnazjalny w 30 rocznicę przekazania go szkole, a również w roku obchodów 1000-lecia Państwa Polskiego, znów wrócił na swoje miejsce, choć nieco zmieniony, m. in. z powodu nowej nazwy, jaką szkoła otrzymała. Miejscem uroczystości był Dom Kultury kopalni "Walenty-Wawel". Sztandar, który dla wszystkich zgromadzonych był symbolem szkolnych tradycji i osiągnięć, przekazali poprzez przewodniczącego Prezydium MRN Rufina Suchonia absolwenci gimnazjum - generał brygady Otton Raczniok, mgr inż. Józef Bujoczek i mgr Jerzy Pokorski w ręce najlepszych uczniów klasy XI - Danuty Warzechy, Urszuli Negacz i Janusza Bujoczka, syna Józefa. Okolicznościowy wiersz wygłosił Józef Brzezina, ten sam, który 30 lat wcześniej napisał go i wyrecytował. Niezwykle wzruszająca była również opowieść Alojzego Bieniasza, który przypomniał historię ukrywanego przez siebie sztandaru i tragiczne losy młodych ludzi, którzy przed wojną tworzyli jego poczet.

       

      Rok szkolny 1966/67 przyniósł kolejną reorganizację szkolnictwa; oddzielono szkołę podstawową od liceum. Niedługo potem, bo w 1974/75 roku szkolnym połączono LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE nr 1 im. ADAMA MICKIEWICZA z LICEUM dla PRACUJĄCYCH w ZESPÓŁ SZKÓL OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH nr 1 im. ADAMA MICKIEWICZA w Rudzie Śląskiej.
      Dzieje powojenne szkoły dają wiele powodów do dumy zarówno jej uczniom, absolwentom i nauczycielom. O sukcesach świadcz m. in. osiągnięcia w olimpiadach przedmiotowych i konkursach, aktywna działalność organizacji szkolnych i przedmiotowych kół zainteresowań, a także drogi naukowe i kariery zawodowe wielu absolwentów. Stosowanie zróżnicowanych i bogatych metod i form pracy dydaktycznej i wychowawczej przyczyniło się do licznych sukcesów uczniów w olimpiadach przedmiotowych oraz konkursach.